«ՎԵՐԼՈՒԾԵԼ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԿԵՐՏԵԼ ԱՊԱԳԱՆ». ՌԱՅՄՈՆԴ ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԸ ԴԱՍԱԽՈՍԵՑ ՀԲԸՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԿԵՆՏՐՈՆԱՏԵՂԻՈՒՄ (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)

Չորեքշաբթի, մարտի 2-ին, ՀԲԸՄ Հայաստանի կենտրոնատեղիում տեղի ունեցավ ֆրանիսահայ պատմաբան, ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ, պատմական գիտությունների դոկտոր-պրոֆեսոր, ՀԲԸՄ Փարիզի Նուբարյան գրադարանի նախկին երկարամյա տնօրեն Ռայմոնտ Գևորգյանի «Վերլուծել պատմությունը և կերտել ապագան» դասախոսությունը, որին ներկա գտնվեցին շուրջ 200 հանդիսականներ: Դասախոսության բացման խոսքն ասաց ՀԲԸՄ Հայաստանի ներկայացուցչության փոխտնօրեն Հովիկ Եորդեկյանը, որ ամփոփ գծերով ներկայացրեց Գևորգյանի պատմագիտական գործունեությունը: Մինչև դասախասության մեկնարկը, ներկաները դիտեցին հանրային հեռուստատեսության կողմից ցուցադրած ՀԲԸՄ Փարիզի Նուբարյան գրադարանի մասին պատմող մի կարճատև ռեպորտաժ: ՀԲԸՄ Հիմնադիր նախագահ Պողոս Նուբարի կողմից 1928-ին հիմնադրված գրադարանում խնամքով պահպանվում է 44 000 գրքից բաղկացած հավաքածու և 800 000 արխիվային նյութ ու 19-րդ դարի շուրջ 280 ձեռագիր մատյաններ:

Դասախոսության սկզբում Ռայմոնդ Գևորգյանը շեշտեց պատմությունը վերլուծելու ու դասեր քաղելու անհրաժեշտությունը, հայտնելով որ՝ «այն ազգը, որ չէ ուսումնասիրած իր պատմությունը, վերջացած ազգ է»: Նա կարծիք հայտնեց, որ քաղաքական տեսանկյունից Հայաստանը այնքան էլ մեծ խաղաքարտեր չունի դիմադրելու Թուրքիայի նման հսկա պետությանը: Ըստ նրա, հազվագյուտ քարտերից մեկը, որ հայության ձեռքում է, ցեղասպանության հարցն է: «Միջազգային ասպարեզում շարունակելով ցեղասպանության ճանաչման ու դատապարտման պայքարն ու ցույց տալով դրա կարեւորությունը՝ մենք Թուրքիայի դեմ ճնշում գործադրելու առիթ ենք տալիս», հավելելով, որ դա միակ գործիքն է, որն ունենք: Նա զուգահեռներ տարավ Առաջին եւ Երկրորդ Աշխարհամարտերի ժամանակ տեղի ունեցած զանգվածային ոճիրների որոշ նմանությունների եւ դրանց միջեւ կապի գոյության մասին, որն ըստ բանախոսի կդյուրացնի Հայոց ցեղասպանության ըմբռնումը միջազգային ասպարեզում:

Բանախոսի կարծիքով սովորական պետությունները ցեղասպանության քայլին դիմելու ընդունակ չեն: Այս տեսակետից, երիտթուրքերի և ապա քեմալիստների գաղափարախոսությունն ուսումնասիրելով պարզ է դառնում, որ դրանց հիմքում ընկած է ազգայնամոլությունը: Գևորգյանը հայտնեց, որ պատմաբաններն ասյօր կարող են նկատել այս նույն գաղափարախոսության շարունակության դրսեւորումները Թուրքիայում ներկայումս իշխող շրջանակներում: Գևորգյանը նկատել տվեց, որ այսօր Թուրքիայում ներքին թշնամու անունը փոխվել է ու այլեւս հայերը չեն, այլ քրդերը: Նա նմանություն է տեսնում քրդերի հանդեպ ներկայիս Թուրքիայի քաղաքականության ու անցյալ դարի դեպքերի միջև, մի տարբերությամբ որ այսօր միջազգային մասշտաբի պատերազմ չկա ու այդ պատճառով էլ ցեղասպանության նվազ վտանգ կա: Գևորգյանը համոզված է, որ քրդական գործոնն այլեւս իրականություն է ու Թուրքիան այժմ փորձում է բոլորին համոզել, թե քրդերը ահաբեկիչներ են: «1890-ականներին նույն բանն ասում էին հայերի մասին ու համոզված եմ, որ ապագայում քրդական գործոնն անկասկած դառնալու է Մերձավոր Արեւելքի ամենակարեւոր հարցերից մեկը», շեշտեց նա, ցավ հայտնելով, որ չի տեսնում թե Հայաստանը ինչ լուրջ դեր կարող է խաղալ այս հարցի շուրջ: Նա հիշեցրեց, որ 1915 թ.-ին քրդերի մի մասը գործիք դարձավ իշխանության ձեռքում՝ իրագործելու ցեղասպանությունը, սակայն ոչ բոլոր քրդերն էին ներգրավված դրանում: Այսօր Թուրքիայում ամենաշատը զղջման ոգի կա հենց քրդական շրջանակներում: Քրդերի շրջանում կա հստակ գիտակցություն, որ այն, ինչ կրկնվում է իրենց հետ տասնյակ տարիներ ի վեր, ունի նույն արմատը՝ թուրքական ազգայնամոլությունը:

Ռայմոնդ Գևորգյանն անդրադարձավ Հայոց ցեղասպանության ու Եվրոպայում հրեաների Հոլոքոստի իրագործման կապին: «17 հազար գերմանացի սպա մասնակցել է Առաջին աշխարհամարտի Արեւելյան ճակատի գործողություններին: Նրանց մի մասը հետո անդամագրվել է նացիոնալ-սոցիալիստական կուսակցությանը: Երկրորդ աշխարհամարտի ժամանակ նացիստական Գերմանիայի համար զանգվածային ոճիր իրականացնելու մոդել է եղել հենց երիտթուրքերի կողմից իրագործված Հայոց ցեղասպանությունը: Հիտլերը հայտարարում էր, որ իրենք երիտթուրքերի աշակերտներն են: Այնուհետեւ նրանք հանրության մեջ սկսեցին քարոզել, որ թուրքերը գտել էին փոքրամասնությունների հարցը լուծելու լավագույն ձեւը: Քարոզելով, որ Հայոց ցեղասպանությունը ուներ հիմնավորում ու արդարացում թուրքերի համար՝ նացիստական ռեժիմը նախապատրաստեց Գերմանիայի հանրային կարծիքը հրեաների դեմ նույն մեթոդներով վարվելու համար: Կարծում եմ, որ այս փաստերի մասին պետք է խոսել: Պետք է բարձրաձայնել, որ Գերմանիան մեր հանդեպ մեղք ունի քավելու» ասաց նա:

Բանախոսն անդրադարձավ հայապատկան կալվածքների խնդրին, Թուրքիայում բնակվող իսլամացած հայերին, պոլսահայությանը, ինչպես նաեւ Թուրքիայի այն մտավորականներին ու ազատամիտ մարդկանց, որոնք այսօր պայքարում են այդ երկրի ժողովրդավարացման համար: Նա համոզված է որ ձերբազատվելով նախապաշարումներից պետք է հավատանք այդ մարդկանց անկեղծ մտադրություններին ու շփվենք նրանց հետ առանց վախի: Այս և այլ հարցերին պատասխանելուց հետո, ՀԲԸՄ Հայաստանի ներկայացուցչության փոխտնօրենը եզրափակեց դասախոսությունն ու հաջողություններ մաղթեց Գևորգյանին՝ հետագա գիտական, դասախոսական ու հասարակական գործունեության ասպարեզներում:

Ռայմոնդ Գևորգյանն ավարտել է Սեն-Դենիի փարիզյան համալսարանը, որտեղ էլ ներկա պահին դասավանդում է, ինչպես նաև աշխատում է որպես Ֆրանսիայի աշխարհաքաղաքականության ինստիտուտի հետազոտությունների ղեկավար: Հեղինակել է «Հայոց ցեղասպանություն` ամբողջական պատմություն» աշխատությունը: Նա համահեղինակ է նաև ՀԲԸՄ պատմություն եռալեզու երկհատորյակի: Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում նշանակալի ավանդ ունենալու համար 2010 թ. արժանացել է ՀՀ Նախագահի հատուկ մրցանակին, իսկ 2015-ին՝ Ֆրանսիայի հանրապետության նախագահի Պատվո Լեգյոնի շքանշանին։

 

ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

 

end faq

 

 
Դուք այստեղ եք՝ Home Արխիվ 2016 Նորություններ «ՎԵՐԼՈՒԾԵԼ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԿԵՐՏԵԼ ԱՊԱԳԱՆ». ՌԱՅՄՈՆԴ ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԸ ԴԱՍԱԽՈՍԵՑ ՀԲԸՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԿԵՆՏՐՈՆԱՏԵՂԻՈՒՄ (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)

Շնորհակալություն բաժանորդագրվելու համար: